ABD askerleri Irak'tan çekildi: Bağdat için ne değişiyor?
30 Eylül'de son Amerikan birlikleri Irak'tan ayrıldı. Ancak uzmanlar, askeri çekilmenin ABD nüfuzunu sona erdirmediğini vurguluyor.
Irak'taki son Amerikan askeri birlikleri, 30 Eylül 2026 itibarıyla ülkedeki üslerden ayrıldı. 2003 işgalinin ardından 23 yıl boyunca çeşitli biçimlerde süren ABD askeri konuşlanması böylece fiilen sona ermiş oldu. Ancak analistler, bu tarihin Washington'ın Irak denkleminden çekildiği anlamına gelmediğini belirtiyor.
23 yıllık sürecin son halkası
Anadolu Ajansı Stratejik Analiz Müdürü Dr. Bilgay Duman'ın AA Analiz için kaleme aldığı değerlendirmeye göre 30 Eylül, önceki çekilme eşiklerinden nitelik olarak ayrılıyor. ABD, 2011'de ana kuvvetlerini Irak'tan çıkarmış; DEAŞ'ın 2014'te Musul'u ele geçirmesinin ardından yeniden konuşlanmıştı. 2021'de muharip görev sona erdirilmiş, 2024'te ise DEAŞ'a Karşı Uluslararası Koalisyon misyonunun kademeli olarak bitirilmesi kararlaştırılmıştı. 2026'da ise ilk kez fiziki askeri konuşlanmanın kendisi ortadan kalktı.
Duman'ın analizine göre süreç, ani bir çekilme değil planlı bir dönüşümün ürünü. Ocak 2024'te kurulan ABD-Irak Yüksek Askeri Komisyonu'nun çalışmaları doğrultusunda Koalisyon misyonu kademeli biçimde sona erdirildi ve ilişki ikili zemine taşındı. Kasım 2009'da 281 üs ve askeri tesise sahip olan ABD'nin Irak'taki varlığı, son yıllarda Ayn el-Esad, Bağdat ve Erbil ekseninde yoğunlaşmıştı; Ocak 2021 itibarıyla ise asker sayısı yaklaşık 2 bin 500'e inmişti.
Finansal etki alanı sürüyor
Askeri çekilmenin ABD nüfuzunu bütünüyle ortadan kaldırmadığını gösteren en somut örnek olarak Irak'ın petrol gelirlerinin yönetim mekanizması öne çıkıyor. 2003 sonrasında kurulan sistem çerçevesinde Irak petrol gelirleri, Irak Merkez Bankası'nın New York Federal Rezerv Bankası'ndaki hesabında tutulmaya devam ediyor. Petrol gelirlerinin Irak devlet bütçesinin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturduğu göz önünde bulundurulduğunda bu mekanizma, Washington'a Bağdat üzerinde önemli bir finansal etki alanı sağlıyor.
Bölgesel gerilim ve egemenlik tartışması
Analize göre 7 Ekim 2023 sonrasında Gazze'deki çatışmanın bölgeye yayılmasıyla Irak ve Suriye'deki Amerikan üslerine yönelik saldırılar artmış, ABD'nin Irak topraklarında gerçekleştirdiği karşı operasyonlar ise Bağdat'ta egemenlik tartışmasını yeniden gündemin merkezine taşımıştı. Bu gelişmeler, Irak'ı Koalisyonun geleceğine ilişkin somut bir takvim talep etmeye yöneltti.
Duman, ABD'nin Irak çevresinde geniş bir üs, hava gücü ve lojistik altyapısını koruduğuna dikkat çekerek askeri erişim imkânının sürdüğünü vurguluyor. Bu çerçevede 30 Eylül'ün Bağdat'ın egemenlik talebini önemli ölçüde karşıladığı, ancak egemenliğin yalnızca askerlerin ülkeden çıkmasıyla tamamlanmadığı değerlendirmesi öne çıkıyor.