Yemen'de insani kriz derinleşiyor: 22 milyon kişi yardıma muhtaç

Yemen, 2022'de BM arabuluculuğuyla sağlanan ateşkesin ardından yaklaşık dört yıl boyunca süren görece durgunluğun ardından Ağustos 2026'dan itibaren yeniden topyekun bir savaşın içine sürüklendi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre bu süreçte en az 1.282 kişi hayatını kaybetti, 5.891 kişi yaralandı. Ekim ayının ilk haftalarında günlük ortalama kayıp sayısı 223'e yükseldi; bu rakam önceki dönemin neredeyse iki katına karşılık geliyor.

22 milyon kişi insani yardıma muhtaç

BM'nin 2026 İnsani Müdahale Planı'na göre Yemen'de yaklaşık 22 milyon kişi insani yardıma muhtaç durumda; bunların 18,3 milyonu akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya. Şiddet tırmanmadan önce dahi 5 yaşın altındaki 2,2 milyon çocuk akut yetersiz beslenme yaşıyordu; bunların 500 bini hayati risk taşıyan ağır vakalar olarak kayıtlara geçmişti. Doğrulanan sivil ölümlerin yarısından fazlasını çocukların oluşturduğu belirtilirken, 250 okulun kapanması 137 bin çocuğun okul beslenme programlarından yararlanamamasına yol açtı.

Taiz kuşatma altında, fiyatlar katlandı

Krizin en yoğun hissedildiği yer Taiz vilayeti oldu. Ekim ayı başından itibaren Husilerin kırsal kesimlerde ilerlemesiyle birlikte binlerce aile şehir merkezlerine sığındı. 1 ila 1,5 milyon kişinin yaşadığı tahmin edilen şehir merkezi fiilen kuşatma altına girdi; tıbbi malzeme, gıda ve yakıt girişinin engellenmesi insani durumu daha da ağırlaştırdı. Yolların kesilmesiyle birlikte Taiz'de patates fiyatları dört günde iki katına çıkarken un fiyatları yüzde 50 arttı. Kamusal elektrikten tamamen yoksun olan kentte elektrik, özel jeneratörlere bağımlı haneler için bir lükse dönüştü.

200 binden fazla kişi yerinden edildi

Ağustos ayından bu yana 200 binden fazla kişi yerinden edildi; bu rakam 2022 ateşkesinden bu yana kaydedilen en yüksek yerinden edilme dalgası olarak öne çıkıyor. Yeni yerinden edilenlerin yüzde 57'si Taiz vilayetine sığınırken, daha önce de göç etmek zorunda kalan ailelerin önemli bir bölümü ikinci, hatta üçüncü kez yerinden edildi. Yaklaşık 4 bin kişi ise Babülmendeb Boğazı'nı geçerek Cibuti ve Somali'ye sığındı.

Yardım ulaştırmak da zorlaştı

Sağlık sistemindeki çöküş de hız kazandı. Marib ve Ras el-Ara'daki iki hastanede acil doğum ve yenidoğan bakımı hizmetleri, ameliyathanelerin savaş yaralılarına ayrılması nedeniyle askıya alındı. Kolera ve kızamık vakalarındaki artış, zaten sınırlarında çalışan sağlık altyapısını çöküş noktasına yaklaştırıyor. Tüm bu tabloya karşın BM'nin insani yardım çağrısının yalnızca yüzde 22'si fonlanabildi; 72 BM çalışanının gözaltında tutulması ise bölgeye ulaştırılabilecek yardımı ciddi ölçüde kısıtlıyor.

Mardin Artuklu Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Mehmet Rakipoğlu, Anadolu Ajansı için kaleme aldığı analizde Yemen'deki açlığın büyük ölçüde gıdanın yokluğundan değil, halkın gelirinin erimesinden kaynaklandığını vurguladı. Rakipoğlu, Yemen halkının kaderinin giderek bölgesel denklemlere bağlandığına dikkat çekerek kalıcı bir ateşkesin krizin çözümündeki öncelikli koşul olduğunu ifade etti.