AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, suça sürüklenen çocuklara yönelik yapılan düzenlemeler hakkında açıklama yaptı.
Usta hapis cezalarının alt ve üst sınırlarının artırılacağını açıkladı.
Buna göre; 15-18 yaş arası suça sürüklenen çocuklar ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alacak. Adli süreçteki çocuk terimi kullanılacak.
Leyla Şahin Usta'nın Açıklamaları:
Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde kurulan, çocukların suça sürüklenmesine yol açan nedenlerin tüm boyutlarıyla incelenerek koruyucu ve önleyici mekanizmalar geliştirilmesiyle çocukların toplumsal yaşama etkin katılımlarının sağlanması için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla kurulan Meclis Araştırması Komisyonu çalışmalarını tamamlamış olup, raporunu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına da sunmuştur.
Bu teklifin hazırlanması sürecinde, söz konusu rapordan da istifade etmek suretiyle kıymetli komisyon üyelerimizle birlikte yaptığımız çalışmalarda, bugün sizlerin karşısında olarak hazırladığımız teklifi de ifade etmek istiyoruz. Bu anlayışla hazırlanan teklifin ülkemiz, milletimiz ve vatandaşlarımız için de hayırlı olmasını temenni ediyoruz.
CEZA İNDİRİMİ SINIRLANDIRMASI
Kıymetli basın mensupları, teklif ile 7 farklı kanunda değişiklik veya düzenleme öngörülmekte; yürütme ve yürürlük de dahil olmak üzere 18 maddeden oluşmaktadır. Teklifte suç işlenmesinin önlenmesi, caydırıcılığın sağlanması, kişilerin can güvenliğinin korunması, toplumsal huzurun güçlendirilmesi ve infaz adaletinin sağlanması ile çocukların korunması ve daha etkin rehabilite edilebilmesine yönelik çok önemli düzenlemeler yer almaktadır. Şimdi size teklifte yer alan düzenlemelerle ilgili bazı bilgileri sunmak istiyorum:
Çocukların suça karışması, yalnızca ülkemizin değil, dünyanın birçok ülkesinin karşı karşıya bulunduğu çok boyutlu bir sorundur. Son yıllarda çocukların karıştığı ağır şiddet olaylarında yaşanan durumlar, suç işleme yaşının giderek düşmesi ve çocukların suç örgütleri tarafından istismar edilmesi, mevcut sistemin günümüz ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirmiştir. Bu kapsamda teklifimizde, Türk Ceza Kanunu'nun 31. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yapılan düzenlemelerle hapis cezalarının alt ve üst sınırları arttırılmaktadır.
Ayrıca, kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususları göz önünde bulundurularak; kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubu çocuklar bakımından, hakimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmamasına yönelik bir düzenleme öngörülmektedir. Böylece 15-18 yaş arasındaki çocukların, yukarıda saydığım o şartlar yerine geldiği takdirde, yine hakimin takdir yetkisiyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almasına yönelik bir düzenleme hayata geçirilmiş durumda.
Yine kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 12-15 yaş grubu çocuklar bakımından da belirli şartların varlığı halinde, yine hakime takdir yetkisi verilerek ceza almalarına ve daha az ceza indirimi uygulanabilmesine de imkan sağlanmaktadır.
TEKERRÜR YAŞI 15 OLACAK
Yine Türk Ceza Kanunu'nda tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e düşürülerek, özellikle suç örgütleri tarafından 15-18 yaş grubundaki çocukların suçta kullanılmasının önlenmesi ve caydırıcılığın da sağlanması amaçlanmaktadır.
Teklifte, çocuğun gelişimindeki temel rolü dikkate alınarak, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçuna ilişkin cezaların da alt ve üst sınırları arttırılmaktadır. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış yaralama suçunu işlemesi halinde, bu madde gereğince ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar da arttırılması suretiyle ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğunun güçlendirilmesi de hedeflenmiştir.
Kıymetli basın mensupları, teklifte çocuklar bakımından infaz sisteminin etkinliğinin arttırılmasına yönelik önemli düzenlemeler getiriyoruz. Bu kapsamda, çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitim evlerinde infazına başlanması yerine, çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanmasına ve iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitim evlerine ayrılmasına imkan veren düzenleme yapılmaktadır. Mevcut sistemde çocuk hükümlüler direkt çocuk eğitim evlerinde infazlarına başlanıyorken, artık hakimin de iyi hali değerlendirmesi için —ki bu iyi halin değerlendirilmesi için de yine geniş kapsamlı bir heyet raporunun olması şartıyla— çocukların eğitim evlerine ayrılması ile ilgili şartlar yeniden düzenlenmektedir. Çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitim evlerine yerine getirilecek cezaları ile çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından çocuk eğitim evlerine ayrılmaya ilişkin ayrıntılı düzenlemeler de yine kanun teklifimizde yer almaktadır.
Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen; kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir günün iki gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilecek; bir günün bir gün olarak dikkate alınması da sağlanacaktır. Böylece ceza indiriminden faydalanma imkanı olmayacak; sadece kasten adam öldürme suçu, cinsel istismara dokunulmazlık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imali ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından bu hükümler yerine getirilecek.
SİLAH SAHİBİNE HAPİS CEZASI
Teklifte toplum güvenliğinin korunmasına ilişkin önemli düzenlemeler yapıyoruz. Bu kapsamda, ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza etmesi suretiyle bu silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar da hapis cezası yaptırımı öngörülmektedir.
Teklifle Kabahatler Kanunu'na yeni madde eklenmektedir. Bu düzenlemeyle 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan kesici, delici ve bereleyici aletlerin çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması yasaklanarak bu fiillere idari yaptırımlar öngörülmektedir. Böylelikle çocukların tehlikeli silah ve aletlere kolaylıkla ulaşmasının önüne geçilerek çocukların korunması, şiddet olaylarının azaltılması ve toplum güvenliğinin de korunması amaçlanmaktadır.
"SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK" İFADESİ YERİNE "ADLİ SÜREÇTEKİ ÇOCUK"
Teklifle çocuk adalet sistemi, çocuğun korunmasını, rehabilitasyonunu ve yeniden topluma kazandırılmasını önceleyen bütüncül bir yaklaşımla da güçlendirmek istedik. Bu kapsamda, çocuk hakları yaklaşımı doğrultusunda mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresi yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi benimsenerek hakkındaki kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmayan çocuklar bakımından masumiyet karinesini ve çocuk odaklı yaklaşımı daha güçlü şekilde yansıtan bir terminolojiyi kullanmayı hedefliyoruz.
Cezai sorumluluğu bulunmayan çocuklar bakımından barınma, eğitim, sağlık, danışmanlık ve bakım şeklindeki koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yanında; sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri, dijital risklerden korunma tedbiri, kitap ve kütüphane tedbiri, çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri, tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık tedbiri şeklinde yeni yönlendirme tedbirlerini de kanun teklifimizle gündeme getiriyoruz. Böylelikle cezai sorumluluğu bulunmayan çocukların daha etkin bir şekilde rehabilite edilebilmesi ve toplumsal hayata da hazırlanması amaçlanmaktadır.
Akıl sağlığı veya bağımlılık (alkol, uyuşturucu veya dijital) nedeniyle kendisi ya da başkaları açısından ciddi tehlike oluşturan çocukların ihtiyaç duydukları tedavi ve koruma hizmetlerine gecikmeksizin ulaşılabilmeleri amacıyla hızlı ve etkin karar alınmasına imkânını sağlayan hastane ile adliye arasında bir mekanizmayı bu düzenlemeyle yeniden kuruyoruz. Böylece çocuklarımıza acil sağlık koruma tedbiri de getiriyoruz.
Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde ilgili kamu kurumlarının sürece zamanında dahil edilmesi sağlanarak adli süreç ile eğitim ve sosyal hizmetler mekanizmaları arasında etkin bir iş birliği kurulması da hedeflenmektedir. Yani bir çocuk hakkında bir kamu davası açılmış ise bu konuda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı da çocukla ilgili bilgilendirilecektir.
Çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde denetimli serbestlik sürecinde eğitim, sosyal uyum ve rehabilitasyonu destekleyen az önce saydığım yönlendirme tedbirlerinin burada da uygulanmasına imkan getirilmektedir.
Çocuklar hakkında sosyal inceleme raporlarının yargılama sürecinde daha etkin kullanılmasına yönelik olarak, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu aldırılmadan iddianame düzenlenmesi, iddianamenin de iadesi nedenleri arasına alınmaktadır. Yani 15 yaşını doldurmamış bir çocuk hakkında iddianame hazırlanıyorsa eğer mutlaka sosyal inceleme raporu hazırlanmak durumundadır.
Son olarak, çocuklar hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının etkin biçimde uygulanabilmesi amacıyla kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmekte; anne, baba, vasi ve bakımdan sorumlu kişilerin bu kararlara uygun hareket etmelerini sağlayacak yaptırımlar da öngörülmektedir. Böylelikle çocuklarımızın üstün yararını esas alan, koruyucu ve önleyici mekanizmaları güçlendiren, rehabilitasyonu önceleyen ve ilgili tüm kurumların eş güdüm içerisinde çalışmasını sağlayan daha etkin bir çocuk koruma sisteminin oluşturulması amaçlanmaktadır.
Kıymetli basın mensupları, Adalet ve Kalkınma Partisi olarak bütün çalışmalarımız hukuk devleti ilkesinin geliştirilmesi ve adalet sisteminin güçlendirilmesine yöneliktir. Bugün Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunmuş olduğumuz teklifle suç ve suçlulukla mücadelenin yanı sıra çocuklarımızın korunması ve rehabilite edilmesi bakımından önemli bir adım atıyoruz.
