BM: Gazze'nin yeniden inşası 71,5 milyar dolar gerektiriyor

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Gazze'nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının 71,5 milyar dolar olduğunu açıkladı. Kuruluşun Filistin ekonomisine ilişkin yayımladığı son raporda, ek hasar kaydedilmesi durumunda bu rakamın daha da yükselebileceği uyarısında bulunuldu.

Altyapı ve ekonomik kayıplar

Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve BM tarafından yürütülen hızlı hasar ve ihtiyaç değerlendirmesine dayanan rapor, 2026'nın başı itibarıyla Gazze'deki fiziksel altyapı hasarını 35,2 milyar dolar, ekonomik ve sosyal kayıpları ise 22,7 milyar dolar olarak ortaya koydu. Ekim 2023'ten bu yana ekonomik işletmelerin yüzde 92'sinin hasar gördüğü ya da yıkıldığı tahmin edilen Gazze'de, 2025 yılında kişi başına düşen GSYH 212 dolara, yani günlük yaklaşık 0,58 dolara geriledi. Bu rakam, 2022 seviyesinin yalnızca yüzde 17'sine karşılık geliyor. İşsizlik oranı yüzde 78'e tırmanırken çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90'ından fazlası istihdam dışında kaldı.

Üretim sektörleri neredeyse durma noktasında

Raporda, Gazze'deki tüm üretim sektörlerinin 2022 düzeylerinin çok gerisinde olduğu vurgulandı. Tarım ve sanayi sektörlerinde yüzde 94, inşaat sektöründe ise yüzde 99 oranında daralma yaşandığı belirtildi. Tarım arazilerinin yüzde 1,5'inden azının erişilebilir ve hasarsız kaldığı aktarılan raporda, bu durumun insani gıda yardımına bağımlılığı derinleştirdiği ifade edildi. Gazze'nin Filistin GSYH'si içindeki payının Ekim 2023 öncesindeki yüzde 17,4 seviyesinden 2025'te yüzde 4'ün altına düştüğü de kaydedildi.

Filistin hükümetinin mali durumu kritik

UNCTAD raporu, Filistin hükümetinin mali tablosunun da ciddi biçimde bozulduğuna dikkat çekti. Filistin'e ait gümrük ve vergi gelirlerinin Mayıs 2025'ten 2026'nın ortasına kadar tamamen alıkonulduğu belirtilen raporda, Ocak 2019 ile Mart 2026 arasındaki kümülatif kesinti ve alıkoymaların 3,67 milyar doları aştığı açıklandı. Bu tutarın, Filistin'in 2025 yılı toplam net gelirinin yüzde 83'üne denk geldiği vurgulandı. Öte yandan kamu borcunun 2025'te 4,8 milyar dolara ulaştığı, sağlık alanındaki ödenmemiş borçların ise 1,1 milyar doları geçtiği kaydedildi.

Batı Şeria'da da tablo ağır

Raporda Batı Şeria'daki duruma da yer verildi. 2023'ten bu yana 38 yerleşim yerinin Filistinlilerden tamamen boşaltıldığı ve 2026'nın ilk çeyreğindeki yerinden edilme vakalarının 2025 yılının tamamında kaydedilen sayıyı geçtiği belirtildi. Kaynak sıkıntısının eğitimi de olumsuz etkilediği aktarılan raporda, Batı Şeria'daki okulların 2025'te yüz yüze eğitimi haftada üç günle sınırlandırmak zorunda kaldığı ifade edildi. Filistin genelinde Ekim 2023'ten bu yana 100 binlerce iş kaybının yaşandığı ve bunun tahminen 2,8 milyar dolarlık kümülatif işgücü geliri kaybına yol açtığı da raporun bulgular arasında yer aldı.