BM Genel Sekreterliği için ilk 'renk kodlu' ön oylama yapıldı
BMGK, Guterres'in yerine geçecek 7 aday için 6. tur ön yoklamayı tamamladı. Grynspan oylamayı önde bitirirken üç aday veto riskiyle karşı karşıya.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), bu yıl sonunda görev süresi dolacak olan Genel Sekreter Antonio Guterres'in yerine aday olan 7 isim için tarihte ilk kez "renk kodlu" ön yoklama yaptı. 15 konsey üyesinin katıldığı kapalı oturumda gerçekleştirilen 6. tur ön oylamada, BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan yarışı önde tamamladı.
Grynspan önde, ancak veto riski sürüyor
Kosta Rikalı Grynspan, 9 lehte, 5 aleyhte ve 1 çekimser oyla ön yoklamayı birinci sıradan kapattı. Ancak aleyhte oylarının 2'sinin kırmızı renkli çıkması, adayın veto riskiyle karşı karşıya olduğuna işaret ediyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi ile Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues Birkett ise 8 lehte, 6 aleyhte ve 1 çekimser oyla ikinci sırayı paylaştı; her iki adayın da 2'şer kırmızı aleyhte oy aldığı bildirildi.
Diğer adayların sonuçları şöyle: Eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall 5 lehte, 10 aleyhte; Uganda'nın eski BM Daimi Temsilcisi Olara Otunnu 4 lehte, 10 aleyhte, 1 çekimser; 2018-2019 döneminde BM Genel Kurulu Başkanlığı yapan Maria Fernanda Espinosa 3 lehte, 9 aleyhte, 3 çekimser; Ekvadorlu diplomat Ivonne Baki ise 1 lehte, 14 aleyhte oy aldı.
'Renk kodlu' oylamanın önemi
Ön oylamanın bu kez renk kodlu biçimde yapılması, sürecin seyrini belirlemek açısından kritik önem taşıyor. BM'nin 5 daimi üyesinden (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) herhangi birinin kırmızı aleyhte oy kullanması, o adayın veto riskini somutlaştırıyor. Bununla birlikte ön yoklamalar gayri resmi nitelik taşıdığından, kırmızı oyların sonraki turlarda değişme ihtimali de bulunuyor.
BMGK Dönem Başkanı, Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, oylama sonrası gazetecilere bir sonraki tur için tarih belirlenmediğini açıkladı. ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise sürecin bu takvim yılı içinde tamamlanmasını istediklerini belirterek "En iyi adaya ihtiyacımız var" dedi; tercih ettikleri adayı ise gizli tuttu.
Aralıkta netleşmesi bekleniyor
Resmi oylamada adayın seçilebilmesi için 15 üyeli BMGK'de en az 9 lehte oy alması ve 5 daimi üyenin vetosuna takılmaması gerekiyor. Ardından 193 üyeli BM Genel Kurulu'nun onayına sunulacak olan aday, 1 Ocak 2027'de 5 yıllık görev süresine başlayacak. 2016'dan bu yana iki dönemdir görevde bulunan Portekizli Guterres'in görevi 31 Aralık'ta sona eriyor; yeni genel sekreterin en geç aralık ayında belirlenmesi öngörülüyor.