Avrupa'daki siyasi kriz avroyu 2025'ten bu yana en düşük seviyeye taşıdı

Avrupa Birliği'nin (AB) ortak para birimi avro, kıtayı saran siyasi ve mali belirsizliklerin baskısıyla dolar karşısında değer kaybetmeye devam ediyor. Avro/dolar paritesi, Ocak ayında test ettiği 1,21 zirvesinden bu yana kademeli bir düşüş trendine girmiş; son gelişmelerin etkisiyle 1,11 seviyesine kadar gerileyerek Mayıs 2025'ten bu yana en düşük noktasını gördü. Avronun yıl genelindeki toplam kaybı yaklaşık yüzde 5 olarak hesaplanıyor.

Fransa'nın borç yükü alarm veriyor

Avrodaki değer erimesinin başlıca kaynağı olarak Avro Bölgesi'nin ikinci büyük ekonomisi Fransa gösteriliyor. Fransa İstatistik Enstitüsü (INSEE) ve hükümet verilerine göre ülkenin genel kamu açığı, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 5,8'ine ulaşarak AB'nin yüzde 3'lük tavan sınırını belirgin biçimde aştı. Ülkenin toplam nominal borç stoku ise 3 trilyon 596 milyar avro ile tarihi zirveye çıkarak GSYH'nin yüzde 119'una denk geliyor; bu oran, Maastricht kriterinin belirlediği yüzde 60 sınırının iki katına yakın. Fransa'nın 10 yıllık devlet tahvili getirileri de yüzde 5 sınırına dayanarak 2002'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı; Fransa ile Almanya'nın borçlanma maliyetleri arasındaki makas 2012'deki büyük borç krizinden bu yana en geniş noktaya geldi.

İspanya ve İtalya riskleri derinleştiriyor

Kıtadaki güvensizlik ortamı yalnızca Fransa ile sınırlı kalmıyor. İspanya'da konut piyasası politikaları üzerinden tırmanan kriz, Başbakan Pedro Sanchez'in kasım ayı için erken parlamento seçimi kararı almasıyla siyasi riski AB'nin dördüncü büyük ekonomisine de taşıdı. İtalya'nın kronik borç kırılganlığı ise bölgedeki endişeleri pekiştiriyor. Analistler, bu tabloyu 2012'deki Avro Bölgesi borç krizinin dinamiklerini yeniden tetikleyen bir süreç olarak tanımlıyor.

Uzmanlar: Baskı orta vadede sürecek

ING Almanya Başekonomisti Carsten Brzeski, Fransa'daki siyasi kaosu Avrupa'nın yapısal sorunlarının bir yansıması olarak değerlendirdi. Fransa'nın son yirmi yılda bütçe açığını yüzde 3 sınırının altına yalnızca iki kez indirebildiğini hatırlatan Brzeski, "Mali kurallara uyulmasını sağlamak için baskıyı artırmaktan başka seçenek yok; aksi takdirde bu kurallar tamamen geçerliliğini yitirecek" dedi. ING Küresel Piyasalar Araştırma Başkanı Chris Turner ise Fed'in sıkı duruşu ve yükselen tahvil getirileri nedeniyle avro/dolar paritesinin önümüzdeki iki çeyrek boyunca 1,10-1,15 bandında baskılanmaya devam edeceğini öngördü. Turner, avrodaki daha ağır kayıpların ancak Fransa'nın meclisten geçireceği mali uyum programıyla önlenebileceğini vurguladı.

Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) para politikası hareket alanı da daralıyor. Enflasyonist baskılar ve yükselen enerji maliyetleri nedeniyle piyasalar, ECB'nin gelecek yıl için öngörülen faiz artışı beklentisini üç kez 25 baz puandan iki kez 25 baz puana indirdi. Analistler, bölgedeki yapısal sorunlar çözülmediği ve siyasi tansiyon düşmediği sürece avro üzerindeki satış baskısının süreceği görüşünde birleşiyor.