DTÖ Başkanı: Küresel ticarette 80 yılın en büyük aksaklığı yaşanıyor

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerin küresel ticaret sisteminde son 80 yılın en büyük aksaklığını yarattığını açıkladı. DTÖ'nün yıllık Kamu Forumu kapsamında konuşan Okonjo-Iweala, 166 üye ülkenin bu gelişmeler nedeniyle derin bir endişe içinde olduğunu vurguladı.

Gıda ve gübre fiyatları tehdit altında

Okonjo-Iweala, Hürmüz Boğazı kaynaklı tedarik zinciri sorunlarının en çok gübre ve gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek, "Şu ana kadar bu etkinin yüksek gıda stokları sayesinde hafifletildiğini düşünüyorum; enerjide de birçok ülkenin stokları iyi durumdaydı. Ancak bu durum ne kadar uzun sürerse enerji fiyatları o kadar yükseliyor" dedi. Petrol fiyatlarının varil başına 90 doları aştığını hatırlatan Okonjo-Iweala, bu seviyenin ticaret büyümesinde 0,5 puanlık düşüşe yol açabileceğini öngördüklerini aktardı.

Ticaret büyümesi hâlâ sürdürülebilir mi?

DTÖ Genel Direktörü, geçen yıl küresel mal ticaretinin beklentilerin üzerinde yüzde 4,6 büyüdüğünü, bu yılın tamamında ise yüzde 1,9 büyüme öngördüklerini belirtti. İlk çeyrekteki büyümenin yüzde 3,2 ile tahminlerin üzerinde gerçekleştiğini aktaran Okonjo-Iweala, yapay zeka ürünlerine yönelik ticaretin bu büyümeye önemli katkı sağladığını söyledi. Yarı iletken çipler ve işlemciler gibi ürünleri kapsayan yaklaşık 3 trilyon dolarlık ticaretin düşük veya sıfır gümrük vergisiyle düzenlendiğini hatırlatan Okonjo-Iweala, bu trendin sürdürülebilirliğini sorguladı. Yapay zeka ticaret kazanımlarının büyük bölümünün Kuzey Amerika ve Doğu Asya'ya gittiğini de vurguladı.

DTÖ reform tartışmaları gündemde

Mevcut ticaret kurallarının 21. yüzyıl koşullarına uymadığı yönündeki eleştirilere açık olmak gerektiğini ifade eden Okonjo-Iweala, reform sürecinin özellikle gelişmekte olan ülkelere fayda sağlayabileceğini belirtti. DTÖ'nün Kamu Forumu kapsamında açıklanan Dünya Ticareti Raporu'na göre, çok taraflı işbirliğinin zayıflaması ve ticaret kurallarının modernize edilmemesi halinde küresel büyümede 2050'ye kadar yüzde 10'a varan potansiyel fırsat kaybı yaşanabileceği tahmin ediliyor.

Küresel ticaretin yüzde 72'sinin DTÖ'nün kural bazlı sistemi çerçevesinde gerçekleştiğini anımsatan Okonjo-Iweala, aksaklıklara karşın sektörün alternatif güzergahlar bularak uyum sağlamaya çalıştığını, ancak bunun daha yüksek maliyetler anlamına geldiğini ve sürdürülebilirliğinin sorgulanması gerektiğini kaydetti.