Hürmüz'de saldırılar tırmandı, Orta Doğu petrol ihracatı çakıldı

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) eylül ayı Petrol Piyasası Raporu, küresel arzda kayda değer bir artışa işaret ederken Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların son bir haftada yeniden tırmanması Orta Doğu'nun petrol ve petrol ürünleri ihracatını sert biçimde aşağı çekti.

Eylülde küresel arz yükseldi, Suudi Arabistan öncü oldu

IEA raporuna göre küresel petrol arzı eylülde bir önceki aya kıyasla günlük 2 milyon 500 bin varil artarak 102 milyon 320 bin varile ulaştı. Bu artışın ana motoru OPEC+ grubunun üretimi oldu; grup üretimi aylık bazda günlük 2 milyon 60 bin varil yükselerek 40 milyon 620 bin varile çıktı. Suudi Arabistan bu artışta belirleyici rol oynadı: ülkenin üretimi 2 milyon 330 bin varil artışla 8 milyon 300 bin varile erişti. OPEC+ dışındaki arz ise Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki üretim artışı ve İngiltere'nin açık deniz üretiminin mevsimsel bakım çalışmalarının ardından yeniden devreye girmesiyle günlük 480 bin varil yükselerek 77 milyon 90 bin varile ulaştı. Körfez üreticilerinin toplam arzı eylülde günlük 2 milyon 600 bin varil artarak 24 milyon 300 bin varile çıkarken bölge ihracatı da günlük 4 milyon 700 bin varil artışla 16 milyon 500 bin varile yükseldi. Buna karşın ihracat, savaş öncesi seviyesinin yüzde 33 altında kalmayı sürdürdü.

Son haftada ihracat 8 Ekim'deki düzeyin üçte birine geriledi

Eylüldeki toparlanmaya karşın son günlerde tablo dramatik biçimde değişti. Veri analitik şirketi Kpler'in verilerine göre Orta Doğu'nun Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi üzerinden gerçekleştirilen ham petrol, petrol ürünleri ve kimyasal sıvı ihracatı 8 Ekim'deki günlük 21,1 milyon varil seviyesinden 11 Ekim'de 6,7 milyon varile, 12 Ekim'de 10,4 milyon varile ve 13 Ekim'de 8,3 milyon varile geriledi. Yedi günlük ortalama 17 milyon varil düzeyinde seyreden ihracat, savaş öncesindeki günlük yaklaşık 23,3 milyon varillik hacmin belirgin altında kalmaya devam ediyor.

Hürmüz'de saldırılar yılın en yüksek seviyesine çıktı

Bu keskin düşüşün arkasında Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin 22 Temmuz'dan bu yana görülen en düşük seviyeye inmesi yatıyor. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ve uluslararası deniz güvenliği kaynaklarının verilerine göre 5-12 Ekim tarihleri arasında Hürmüz Boğazı ve çevresinde en az 14 saldırı, saldırı girişimi ve engelleme vakası kaydedildi; yalnızca 12 Ekim'de 6 gemi saldırıya uğradı. Boğazdan 8 Ekim'de 32 ticari gemi geçiş yaparken bu sayı 12 Ekim'de yalnızca 6'ya düştü. Öte yandan İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik balistik füze ve insansız hava aracı saldırılarını artırması, Kızıldeniz'i Aden Körfezi ve Hint Okyanusu'na bağlayan Babülmendeb Boğazı'ndan geçişlere ilişkin endişeleri de derinleştiriyor.

IEA talep ve arz görünümünü güncelledi

IEA, 2026 yılı genelinde küresel petrol arzının bir önceki yıla göre günlük 5 milyon 800 bin varil azalışla yaklaşık 100 milyon 700 bin varil seviyesinde gerçekleşmesini öngörürken 2027'de günlük yaklaşık 7 milyon 700 bin varil artışla 108 milyon 300 bin varile yükselmesini bekliyor. Talep cephesinde ise küresel petrol talebinin 2026'nın dördüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre günlük 2 milyon 500 bin varil, yıl genelinde ise ortalama 2 milyon 600 bin varil azalacağı tahmin ediliyor. İran savaşının petrol ürünlerine erişimi kısıtlaması, akaryakıt fiyatlarının yükselmesi ve ekonomik görünümün bozulması talepteki gerilemenin başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Uzmanlar, Hürmüz ve Babülmendeb boğazlarında eş zamanlı büyük çaplı bir arz kesintisi yaşanması halinde küresel piyasaların çok daha ağır bir baskıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.