Suudi petrolünün ihracat rotaları daraldı, fiyat baskısı artıyor

Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakarak petrolünü uluslararası piyasalara ulaştırdığı Doğu-Batı Boru Hattı'nın (Petroline), 10 Eylül'deki saldırıların ardından tedbiren kapatılması, ülkenin ihracat alternatiflerini önemli ölçüde daralttı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve diğer petrol sıvılarının miktarı, 2025'in son çeyreğindeki günlük ortalama 21,6 milyon varilden bu yılın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile inerek yaklaşık yüzde 77 geriledi.

Yanbu stokları sınırlı süre dayanabilir

Petroline hattı, Suudi Arabistan'ın doğusundaki petrolü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na taşıyarak Süveyş Kanalı ve SUMED Boru Hattı üzerinden Avrupa ile Akdeniz pazarlarına, Babulmendeb Boğazı üzerinden ise Asya'ya ulaşılmasını sağlıyordu. Danışmanlık şirketi Helios Advisory'nin ortağı Flavio Inocencio, Yanbu'daki mevcut petrol stoklarının boru hattından yeni akış sağlanamaması durumunda yaklaşık bir hafta yeterli olabileceğini belirterek kesintinin uzaması halinde Suudi Arabistan'ın üretimini daha da kısıtlamak zorunda kalabileceğini aktardı.

Uzmanlar: Darboğaz üretimden lojistiğe kaydı

Eski OPEC ülke temsilcisi ve enerji ekonomisti Afshin Javan, Suudi Arabistan'ın operasyonel esnekliğe sahip olduğunu ancak mevcut koşullarda temel kısıtın üretim kapasitesinden lojistik kapasiteye kaydığını vurguladı. Günlük yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesine sahip Petroline hattının ihracata sunulabilecek yaklaşık 5 milyon varillik bölümünün risk altına girdiğini ifade eden Javan, Hürmüz kısıtlamalarının sürmesi ve hattın uzun süre devre dışı kalması halinde Suudi petrol ihracatında günlük 3-4 milyon varillik fiili kesinti yaşanabileceğini öngördü.

Alternatif güzergahlar yetersiz kalıyor

EIA verilerine göre Babulmendeb'den geçen petrol miktarı, 2025'in son çeyreğindeki günlük 5,4 milyon varilden bu yılın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile yükseldi. Süveyş Kanalı ve SUMED Boru Hattı üzerinden taşınan petrol ise ikinci çeyrekte günlük 5,8 milyon varil seviyesinde gerçekleşti. Middle East Economic Survey Yayın Editörü Jamie Ingram, Körfez terminallerinden yapılan ihracatın günlük 3 milyon varilin üzerine çıkarılmasının lojistik açıdan son derece güç olduğuna dikkat çekti. Ingram, bu durumun ulusal petrol şirketi Saudi Aramco'yu sınırlı sayıdaki tankerle Hürmüz üzerinden "mekik" yöntemiyle petrol taşımaya zorladığını ve asıl riskin saldırıların tekrarlanması olduğunu vurguladı.

Javan, Hürmüz ve Babulmendeb'deki güvenlik riskleriyle Petroline kesintisinin uzun süre devam etmesi halinde temel darboğazın petrolün uluslararası piyasalara ulaştırılması olacağını belirterek uzun süreli ve çok milyon varillik bir kesintinin petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskıyı ve piyasa oynaklığını artırabileceği uyarısında bulundu.