Suudi petrolünün ihracat yolları daraldı: Doğu-Batı hattı devre dışı

Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakarak petrolünü uluslararası piyasalara ulaştırdığı Doğu-Batı Boru Hattı'nın (Petroline) 10 Eylül'deki saldırıların ardından tedbiren kapatılması, ülkenin ihracat alternatiflerini önemli ölçüde daralttı. ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve diğer petrol sıvılarının miktarı, 2025'in son çeyreğindeki günlük ortalama 21,6 milyon varilden bu yılın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile geriledi; söz konusu dönemde akış yaklaşık yüzde 77 azaldı.

Yanbu'dan sevkiyat arttı, stoklar sınırlı

Hürmüz'deki keskin düşüşün ardından Suudi petrolünün Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na taşındığı Doğu-Batı hattının önemi artmıştı. Tanker takip şirketi Vortexa'nın verilerine göre Yanbu'daki ham petrol ve kondensat yüklemeleri ağustosta günlük 3,2 milyon varilden eylül başında 3,7 milyon varile yükseldi. Ancak hattın devre dışı kalmasıyla bu akış durdu. Danışmanlık şirketi Helios Advisory'nin ortağı Flavio Inocencio, Yanbu'daki mevcut petrol stoklarının boru hattından yeni akış sağlanamaması halinde yaklaşık bir hafta yetebileceğini belirtti.

Uzmanlar: Darboğaz üretimden lojistiğe kaydı

Eski OPEC ülke temsilcisi ve enerji ekonomisti Afshin Javan, Suudi Arabistan'ın operasyonel esnekliğe sahip olduğunu, ancak mevcut koşullarda temel kısıtın üretim kapasitesinden lojistik kapasiteye kaydığını vurguladı. Günlük yaklaşık 7 milyon varil taşıma kapasitesine sahip Petroline'ın ihracata sunulabilecek yaklaşık 5 milyon varillik bölümünün risk altına girdiğini belirten Javan, Hürmüz kısıtlamalarının sürmesi ve hattın uzun süre devre dışı kalması halinde Suudi petrol ihracatında günlük 3-4 milyon varillik fiili kesinti yaşanabileceğini öngördü.

Süveyş ve SUMED tam ikame olamıyor

EIA verilerine göre Babulmendeb Boğazı'ndan geçen petrol miktarı 2025'in son çeyreğindeki günlük 5,4 milyon varilden bu yılın ikinci çeyreğinde 8,1 milyon varile yükseldi. Süveyş Kanalı ve SUMED Boru Hattı üzerinden taşınan miktar ise ikinci çeyrekte günlük 5,8 milyon varil olarak gerçekleşti. Middle East Economic Survey Yayın Editörü Jamie Ingram, Körfez terminallerinden yapılan ihracatın günlük 3 milyon varilin üzerine çıkarılmasının lojistik açıdan güç olduğuna dikkat çekerek bu durumun ulusal petrol şirketi Saudi Aramco'yu sınırlı sayıda tankerle Hürmüz üzerinden "mekik" yöntemine zorladığını aktardı.

Uzun süreli kesinti fiyatları etkileyebilir

Javan, Suudi Arabistan'ın Asya, Akdeniz ve Kuzeybatı Avrupa'daki stoklarının kısa vadede müşteri teslimatlarını destekleyebileceğini, gemiden gemiye transferler ve kargo yönlendirme gibi lojistik tedbirlerin de ek esneklik sağlayabileceğini belirtti; ancak bunların büyük bir ihracat koridorunun kalıcı ikamesi olamayacağını vurguladı. Hürmüz ve Babulmendeb'deki güvenlik risklerinin Petroline kesintisiyle birleşmesi halinde temel darboğazın üretimden petrolün piyasalara ulaştırılmasına kayacağını ifade eden Javan, uzun süreli ve birkaç milyon varillik bir kesintinin petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı ve piyasa oynaklığı yaratabileceği uyarısında bulundu. Ingram ise Aramco'nun hattı nispeten kısa sürede daha düşük kapasiteyle yeniden devreye alabileceğini, asıl riskin saldırıların tekrarlanması olduğunu kaydetti.