2026 Nobel Fizik Ödülü Francis Halzen'e verildi

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Fizik Ödülü'nün sahibini açıkladı. Antarktika'daki IceCube Nötrino Gözlemevi'nin geliştirilmesindeki öncü rolü ve astrofiziksel kaynaklardan gelen yüksek enerjili nötrinoların keşfine yaptığı katkılar nedeniyle Wisconsin-Madison Üniversitesi öğretim üyesi Francis Halzen bu yılın Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü.

IceCube: Buzun altındaki evren penceresi

Antarktika buzullarının yaklaşık 1 kilometreküplük bir hacmine yerleştirilen algılayıcılardan oluşan IceCube Nötrino Gözlemevi, uzaydan Dünya'ya ulaşan nötrinoları tespit etmek amacıyla tasarlandı. Elektrik yükü bulunmayan ve maddeyle son derece zayıf etkileşen parçacıklar olan nötrinolar, buzun içinden geçerken nadiren buzla etkileşime giriyor; bu etkileşim sonucunda ortaya çıkan ışık ise algılayıcılar tarafından kaydediliyor. Işığın izlediği yolun analiz edilmesiyle nötrinonun hangi yönden geldiği hesaplanabiliyor ve böylece uzak kozmik olaylar hakkında bilgi edinilebiliyor.

Halzen'in bilim yolculuğu

Belçika'da 1944'te doğan Halzen, Leuven Üniversitesinden 1966'da yüksek lisans, 1969'da doktora derecesini aldı. 1972'den bu yana Wisconsin-Madison Üniversitesinde parçacık fiziği, astrofizik ve kozmoloji alanlarında çalışmalarını sürdüren Halzen, IceCube Nötrino Gözlemevi'nin baş araştırmacısı olarak görev yapıyor. Bilim insanı, 1987'de IceCube'un öncülü kabul edilen Güney Kutbu'ndaki AMANDA nötrino teleskobu projesiyle bu alandaki çalışmalarına başlamış; söz konusu araştırmalar zamanla IceCube'un kurulmasının zeminini oluşturmuştu.

Nobel Ödülleri hakkında

İsveçli Alfred Nobel'in vasiyetiyle kurulan Nobel Vakfı, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp dallarında her yıl ödül veriyor. 1968'de İsveç Merkez Bankası'nın kararıyla ekonomi dalı da bu listeye eklendi ve ilk ekonomi ödülü 1969'da takdim edildi. Ödüller, Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.