BMGK, BM Genel Sekreteri adayları için ilk kez renk kodlu oy kullandı

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), görev süresi 31 Aralık'ta sona erecek olan Genel Sekreter Antonio Guterres'in halefi için 16 Ekim'de 6. tur ön yoklamayı (straw poll) tamamladı. Oylama, tarihte ilk kez "renk kodlu" biçimde yapıldı; bu yöntemle daimi üyelerin veto eğilimi taşıyan "kırmızı" aleyhte oyları diğer üyelerin oylarından ayrıştırılabildi.

Grynspan önde, ancak veto riski sürüyor

Kapalı oturumda 15 konsey üyesinin oy kullandığı yoklamada BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan 9 lehte, 5 aleyhte ve 1 çekimser oyla ilk sıraya yerleşti. Grynspan'ı Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi ile Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues Birkett 8 lehte, 6 aleyhte ve 1 çekimser oyla izledi. Ancak öne çıkan bu üç adayın her birinin, veto yetkisi bulunan daimi üyelerden ikişer kırmızı renkli aleyhte oy aldığı diplomatik kaynaklara dayanan gayri resmi bilgiler arasında yer aldı.

Diğer adayların oy dağılımı

Yarışa katılan diğer adayların sonuçları şöyle: Eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall 5 lehte, 10 aleyhte; Uganda'nın eski BM Daimi Temsilcisi Olara Otunnu 4 lehte, 10 aleyhte, 1 çekimser; eski BM Genel Kurul Başkanı Maria Fernanda Espinosa 3 lehte, 9 aleyhte, 3 çekimser; Ekvadorlu diplomat Ivonne Baki ise 1 lehte, 14 aleyhte oy aldı.

ABD: 'En iyi adaya ihtiyacımız var'

BMGK Dönem Başkanı, Yunanistan'ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, oylama sonuçlarının aday gösteren üye devletlerin daimi temsilcilerine iletileceğini ve bir sonraki ön yoklamanın tarihinin henüz belirlenmediğini açıkladı. ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise bölgesel rotasyona yönelik bir eğilim fark ettiklerini belirterek "En iyi aday bir kadınsa bunu memnuniyetle karşılarız, ama gerçekten sadece en iyi adaya ihtiyacımız var" dedi. Waltz, sürecin takvim yılı içinde ve Guterres'in görevi bırakmadan önce tamamlanmasını tercih ettiklerini de vurguladı.

Süreç nasıl işleyecek?

Renk kodlu ön oylama, daimi üyelerin veto eğilimini erken aşamada görünür kılmak amacıyla başvurulan gayri resmi bir yöntem. Ön oylamalar bağlayıcı olmadığından kırmızı oyların sonraki turlarda değişme ihtimali bulunuyor. Resmi seçimde adayın göreve gelebilmesi için 15 üyeli Konsey'de en az 9 evet oyu alması ve beş daimi üyenin (ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa) vetosuna takılmaması gerekiyor. BMGK'nin tek bir aday üzerinde uzlaşarak BM Genel Kurulu'na önermesi bekleniyor; 193 üyeli Genel Kurul'un onayından geçecek yeni genel sekreterin 1 Ocak 2027'de göreve başlaması öngörülüyor.