Netanyahu BM kürsüsüne çıkacak, Abbas vize engeline takıldı

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) haklarında tutuklama emri çıkardığı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu yıl da BM Genel Kurulu kürsüsüne çıkmaya hazırlanıyor. Buna karşın Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, ABD'nin art arda ikinci kez vize vermemesi nedeniyle New York'a gidemeyecek ve toplantıya video konferans yoluyla katılmak zorunda kalacak.

ABD, BM anlaşmasını çiğniyor

1947 tarihli BM Merkez Anlaşması, üye ve gözlemci devlet temsilcilerinin New York'a girişine ev sahibi ülkenin müdahale etmemesini öngörüyor. ABD, Abbas ve heyetine iki yıldır vize vermeyerek bu yükümlülüğü yerine getirmiyor. Washington'ın benzer kısıtlamaları geçmişte de uyguladığı görülüyor: 1988'de dönemin Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) lideri Yasir Arafat da aynı gerekçeyle BM kürsüsüne çıkamamıştı.

UCM kararı sahada karşılık bulmuyor

UCM, Gazze'de işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle Netanyahu ile eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında 21 Kasım 2024'te tutuklama emri çıkarmıştı. Roma Statüsü'ne taraf 120'den fazla ülke için bağlayıcı nitelik taşıyan bu karar, pratikte uygulanamıyor. ABD, UCM'ye taraf olmadığını öne sürerek Netanyahu'yu New York'ta ağırlıyor. Netanyahu, daha önce Roma Statüsü'ne taraf olan Fransa, İtalya ve Yunanistan hava sahalarını da sorunsuz kullanmıştı; söz konusu ülkeler UCM'ye işbirliği yükümlülüklerini yerine getirmemişti.

Geçen yılki boykot bu yıl da bekleniyor

Eylül 2025'teki BM Genel Kurulu'nda Netanyahu kürsüye çıkarken onlarca diplomat salonu terk etmiş, konuşma süresince genel kurul salonunun büyük bölümü boş kalmıştı. Dışarıda ise Times Meydanı'nda kitlesel protestolar düzenlenmişti. Bu yıl da birçok ülkenin diplomatik boykot uygulayacağı ve New York sokaklarında gösteriler yapılacağı öngörülüyor.

Newark rotası ve belediye başkanının tepkisi

Netanyahu'nun BM ziyareti için New York yerine New Jersey'deki Newark Havalimanı'na ineceği bildirildi. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun şehre gelmesi durumunda UCM kararını uygulayıp uygulamayacakları sorusuna, "New York şehir yasalarının bize tanıdığı yetkiler çerçevesinde hareket edeceğiz" yanıtını verdi. Mamdani ayrıca "Netanyahu'nun yerinin Lahey olduğunu düşünüyorum" değerlendirmesinde de bulundu.

Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, daha önce defalarca Netanyahu'nun yakalanması çağrısında bulunmuştu. Türkiye de Netanyahu ve beraberindeki yetkililer hakkında Interpol kırmızı bülteni çıkarılması yönünde adımlar atmıştı. Ukrayna krizinde UCM'nin Putin kararını destekleyen Batılı başkentlerin Netanyahu söz konusu olduğunda farklı bir tutum sergilemesi ise uluslararası arenada eleştirilere konu olmaya devam ediyor.