Netanyahu BM kürsüsüne çıkacak, Abbas vize engeline takıldı

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Gazze'deki savaş suçları gerekçesiyle hakkında tutuklama emri çıkardığı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu yıl da BM Genel Kurulu kürsüsüne çıkmaya hazırlanıyor. Buna karşın Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, ABD'nin iki yıldır uyguladığı vize engeli nedeniyle New York'a giremiyor ve toplantıya yeniden video konferans yoluyla katılmak zorunda kalıyor.

ABD, BM anlaşmasından doğan yükümlülüğünü çiğniyor

1947 tarihli BM Merkez Anlaşması, üye ve gözlemci devlet temsilcilerinin New York'a girişine ev sahibi ülkenin müdahale etmemesini öngörüyor. Ancak ABD yönetimi, Abbas ve heyetine geçen yıl olduğu gibi bu yıl da vize vermeyerek söz konusu yükümlülüğü yerine getirmedi. Washington'ın bu tutumunun, Batı Şeria'da İsrail'in toprak gasplarını ve şiddet olaylarını tırmandırdığı bir döneme denk gelmesi dikkat çekiyor.

UCM kararı sahada karşılık bulmuyor

UCM, Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında 21 Kasım 2024'te tutuklama emri çıkarmıştı. Mahkeme, ikiliyi "açlığı bir savaş yöntemi olarak kullanmak ve sivilleri kasten hedef almak" ile suçlamıştı. Roma Statüsü'ne taraf 120'den fazla ülke için bağlayıcı nitelik taşıyan bu karar, Batılı başkentlerin tutumu nedeniyle pratikte uygulanmıyor. Netanyahu, daha önce Roma Statüsü'ne taraf Fransa, İtalya ve Yunanistan hava sahalarını sorunsuzca kullandı; bu ülkeler UCM'ye işbirliği yükümlülüklerini yerine getirmedi.

New York Belediye Başkanı'ndan sert çıkış

Netanyahu'nun BM ziyareti için uçağının New York yerine New Jersey'deki Newark Havalimanı'na ineceği bildirildi. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun şehre gelmesi halinde "New York şehir yasalarının tanıdığı yetkiler çerçevesinde hareket edeceklerini" açıkladı. Mamdani ayrıca "Netanyahu'nun yerinin Lahey olduğunu düşünüyorum" dedi. Eylül 2025'teki BM Genel Kurulu'nda Netanyahu konuşma yaparken onlarca diplomatın salonu terk ettiği hatırlatılıyor; bu yıl da benzer bir diplomatik boykot ve New York sokaklarında kitlesel protestolar bekleniyor.

Türkiye de harekete geçmişti

Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi sivil toplum kuruluşları defalarca Netanyahu'nun yakalanması çağrısında bulundu. Türkiye de Netanyahu ve beraberindeki yetkililer hakkında kırmızı bülten çıkarılması yönünde adımlar attı. Interpol üyesi 196 ülkede potansiyel yakalama riski doğuran kırmızı bülten, Netanyahu'nun hareket alanını kısıtlıyor. Öte yandan Ukrayna krizinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkındaki UCM kararını desteklemek için her türlü mekanizmayı işleten Batılı başkentlerin Netanyahu söz konusu olduğunda farklı bir tutum sergilemesi, "kurallara dayalı uluslararası düzen" söylemine ilişkin soru işaretleri doğuruyor.