Sivas Gök Medrese'nin 3 boyutlu dijital ikizi oluşturuldu
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde yürütülen tez çalışmasıyla İHA ve mobil lazer tarama teknolojileri birleştirilerek 1271 yılından kalma tarihi yapı milimetrik hassasiyetle belgelendi.
Sivas'ta bulunan ve gök mavisi çinileriyle tanınan Gök Medrese'nin yüksek hassasiyetli üç boyutlu (3B) dijital ikizi oluşturuldu. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Harita Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Tarık Türk'ün danışmanlığında yüksek lisans öğrencisi İlayda Emen tarafından tez çalışması kapsamında hayata geçirilen projede, insansız hava aracı (İHA) fotogrametrisi ile gerçek zamanlı kinematik destekli düşük maliyetli mobil lazer tarama teknolojileri bir arada kullanıldı.
Dış cephe 2 saatte, iç mekan 25 dakikada tarandı
Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından 1271 yılında mimar Konyalı Kaluyan'a yaptırılan tarihi yapının açık dış cephe taramaları yaklaşık 2 saatte tamamlandı. Dar nişlerin ve sütun aralarının yer aldığı yarı açık iç mekan ölçümleri ise tek seferde yalnızca 25 dakika sürdü. Prof. Dr. Türk, bu yaklaşımın geleneksel yersel lazer tarama yöntemlerine kıyasla zaman, maliyet ve erişim açısından belirgin avantajlar sunduğunu vurguladı.
Milimetre hassasiyetiyle restorasyon altyapısı
Türk, geleneksel yöntemlerle yapının yalnızca belirli bir yüksekliğe kadar modellenebilirken İHA teknolojisinin entegrasyonu sayesinde üst kısımlar ve tepe bölümlerinin de eksiksiz belgelenebildiğini açıkladı. "Bu eserler zarar gördükten sonra bunların aslına uygun şekilde yeniden modellenmesi ve restorasyon çalışması için bu projeyi gerçekleştirdik" diyen Türk, elde edilen modelin santimetre hatta milimetre düzeyinde doğruluk sunduğunu belirtti. Böylece olası bir doğal afet ya da başka bir hasar durumunda yapının özgün biçimiyle restore edilmesine zemin hazırlandı.
Sanal gerçeklik ve BIM entegrasyonu hedefleniyor
Projenin bir sonraki aşamasında sanal gerçeklik teknolojisinden yararlanılarak tarihi yapının dijital ortamda dünya genelindeki ziyaretçilere açılması planlanıyor. Türk, bu sayede koruma altındaki hassas alanların fiziksel yıpranma olmaksızın tanıtılabileceğini ifade etti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın inşaat sektöründe Yapı Bilgi Modellemesi'ni (BIM) hayata geçirdiğine dikkat çeken Türk, önümüzdeki yıllarda yapıların üç boyutlu dijital modellerinin BIM tabanlı olarak hazırlanmasının ve idareye tesliminin zorunlu hale geleceğini de hatırlattı.
SCÜ ekibi, Gök Medrese'nin ardından Sivas'taki diğer tarihi eserlerin de 3B modellemesini yapmayı hedefliyor. Projeye destek veren Vakıflar Sivas Bölge Müdürlüğü yetkilileri de çalışma sürecinde katkılarıyla yer aldı.